Marmara Denizi Bütünleşik Modelleme Sistemi (MARMOD)

Amaç

Marmara Bölgesi deşarjlarıyla giren kirlilik yani besin tuzu miktarının hangi seviyede olması gerektiğini belirleyerek Marmara Denizi ‘İyi Çevresel Durum’ kriterlerini sağlayacak Havza Bazlı Çevre Yönetim Planı önerileri oluşturmak.

Problem

Deniz ortamındaki azot ve fosfor gibi besin tuzu kirliliği yüzey sularında deniz alglerinin aşırı çoğalmasına, ışığın daha derinlere ulaşamamasına, ışık ile gerçekleşen fotosentez ve oksijen üretiminin dar bir üst tabaka ile sınırlanmasına ve yaşamak için oksijene ihtiyaç duyan tüm canlıların denizin üst tabakasındaki bu dar oksijenli bölgeye sıkışmasına sebep oluyor.

Denizin yüzey sularında gerçekleşen bu değişim daha derin sulardaki oksijenin azalması ile de sonuçlanıyor çünkü fazla besin tuzu girişi ile artan canlı kütlesi daha fazla miktarda dibe çöküyor ve parçalanmaları esnasında dip sulardaki oksijeni daha hızlı tüketiyorlar.

Marmara Denizi’ndeki besin tuzu kirliliğinden dolayı son yıllarda Marmara Denizi yüzey sularındaki bol oksijenli bölge 15-20 metre sınırlanmış ve dip suları oksijen miktarı önemli ölçüde azalmış, yer yer tamamen tükenmiş durumda.

Marmara Denizi’ndeki besin tuzu kirliliğinden dolayı son yıllarda Marmara Denizi yüzey sularındaki bol oksijenli bölge 15-20 metre sınırlanmış ve dip suları oksijen miktarı önemli ölçüde azalmış, yer yer tamamen tükenmiş durumda.

Metot

Marmara Bölgesi deşarjlarıyla giren kirlilik yani besin tuzu miktarının hangi seviyede olması gerektiği ileri düzey ekosistem modelleme çalışmaları ile hesaplanacak. Proje kapsamında Türkiye’de ilk kez kendi denizimize özgü yerli yazılıma sahip deniz kirliliği yönetim modeli olacak MARMOD geliştirilecek. MARMOD, Marmara Denizi ekosistemini kara, atmosfer  ve deniz tabanı ile etkileşim içerisinde üç boyutlu modelleyecek ve karasal girdilerin deniz ekosistemi üzerindeki etkisini simüle edecek. Marmara Denizi’nde bugüne dek yapılan bilimsel araştırma  verileri, modelin kurulumu ve güvenilirliğinin sınanmasında kullanılacak. Proje kapsamında Marmara Denizi’nde yapılan tüm araştırma bilgileri bir araya getirilerek MARMOD Veri Bankası oluşturulacak. Ayrıca Marmara Denizi ile ilgili yayınlanan tüm bilimsel makaleler, proje raporları, tezler ve medya haberleri ile MARMOD Bilgi Bankası hazırlanacak ve tüm bu bilgiler yönetimsel, sektörel, bilimsel ve genel kullanıcılara özgü sentezlenerek proje web sitesi üzerinden erişime açılacak.

Beklenen etki

Marmara Denizi’nin bugün ve gelecekte sağlıklı bir ekosisteme sahip olabilmesi için projede hesaplanan karasal yük azaltma hedeflerine ulaşmamızı sağlayacak ve kirlilik öncelikli kaynaklarda önlenmesini sağlayacak Havza Bazlı Çevre Yönetim Planı’nın hayata geçmesi.

İletişim:

Assoc. Prof. Dr. Barış Salihoğlu (baris@ims.metu.edu.tr)

Assoc. Prof. Dr. Mustafa Yücel (muyucel@metu.edu.tr)

Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Projesi

Amaç

“Denizlerimizde Bütünleşik Kirlilik İzleme (ve Değerlendirme) Projesi” ile, Türkiye denizleri ve kıyı sularının fizikokimyasal özellikleri, ekolojik durumunu yansıtacak bileşen ve göstergeleri, kirlilik durumu, ile radyoaktivite seviyeleri, kıyı ve denizde biriken katı atıklar, deniz çayırları, deniz tabanı biyoçeşitliliği ve ekonomik balıkçılığa yönelik hedef türler ile bunlardaki kirletici seviyeleri izlenecektir. Elde edilen sonuçlarla kalite sınıflandırılması yapılarak, kıyı su kütlelerinin ve denizel alanların durumları değerlendirilecektir.

Problem

Standart yöntemler ile uzun vadeli veri elde edilmesi eksikliği

Metot

Yılda iki kez (yaz/kış) R/V Bilim-2 araştırma gemisi ile ilgili örneklerin alınarak analiz edilmesi.

Beklenen etki

Denizlerimizin fiziksel ve kimyasal özellikleri ile kirlilik ve ekolojik durum izlenerek, ulusal deniz yönetimi politika ve stratejilerinin belirlenmesi için bilgi temelli değerlendirmelerin yapılması amaçlanmaktadır. Bu çalışmalar sonucunda, denizler için çevresel durum raporları oluşturulacaktır.

Proje ortakları

TC Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

TÜBİTAK-MAM

İletişim:

Prof. Dr. Süleyman Tuğrul (tugrul@ims.metu.edu.tr)