DENİZLERİMİZDE MİKROPLASTİKLER

 Gizli problem

Mikroplastikler - beş milimetreden küçük boyutlardaki küçük plastik parçalar – başta denizel ortamlar olmak üzere hemen hemen her ortamda bulunur. Tahminen ortalama 8 milyon ton plastik her yıl okyanuslarımıza girmektedir. Yüzeyde sadece %1’i görülebilen ve geri kalan kısmın nerede biriktiği tam bilinmeyen denizel atık ve mikroplastikler dünya ve Türkiye denizleri için artış gösteren bir problemdir.

Plastiklerin oluşturduğu riskler nelerdir?

Deniz plastiklerinin ne kadar çeşitli olduğu göz önüne alındığında, deniz yaşamı üzerinde çeşitli etkileri olabilir. Büyük plastik parçaları ölümcül tuzaklar haline gelebilir – deniz kaplumbağalarının denizde yüzen plastik malzemeleri deniz anası sanıp yemesi ve boğulması gibi ya da denize atılan ağların deniz kaplumbağalarına dolanması sonucu boğulmaya ve beslenemeyecek/yüzemeyecek hala gelmeleri gibi, deniz kuşlarının torbalar, şişe kapakları gibi plastik maddeleri yemesi gibi.

Mikroplastiklerin insan sağlığına etkisi var mı?

Mikroplastikler besin zincirinde ilerlerken bizler için sağlık riski oluşturuyor mu ne dersiniz? Kabuklu deniz canlıları mikroorganizmaları ve yanı sıra mikroplastikleri filtre eder. Mikroorganizmalar plastik fragmentleri kolonize eder. Balıklar zooplanktonları ve yanı sıra mikroplastikleri tüketir. Aynı senaryo balıklar için de geçerlidir. Bu canlılar insanlar tarafından tüketilir. Mikroplastiklerin insanlara ulaşıp ulaşmadığını bir kez daha düşünün.

Mikroplastiklerin izlenmesi ve problemin boyutlandırılması

ODTÜ-DBE denizler boyunca sürüklenen mikroplastiklerin deniz yaşamı ve insan sağlığı üzerindeki etkilerini ölçmek ve bilimi ileriye götürmek için deniz mikroplastikleri konusunda uzun vadeli, disiplinlerarası araştırmalar yapmaktadır.

Akdeniz havzasında, Türkiye’deki mikroplastik miktarının ve kompozisyonunun tahmin edilmesi; Su ürünlerinde biyolojik birikim potansiyeli

Amaç

Mersin Körfezi’ndeki su kolonu, sediman ve balık sindirim organlarını incelenerek, Akdeniz kıyılarında deniz yüzeyindeki mikroplastiklerin temel seviyelerini anlamak. Ham mikroplastiklerin yavru çipura balıkları üzerindeki etkilerini  anlamak adına laboratuvar ortamında araştırma gerçekleştirmek.

Araştırma Soruları

Mersin Körfezi'ndeki mikroplastik seviyesi nedir? Balıklar, besinleri olan zooplankton ile benzer boyutlardaki mikroplastik ile besleniyor mu? Balıklar mikroplastikler ile beslendiklerinde bu onlara zarar verir mi? Proje mikroplastikler ile ilgili çeşitli sorulara cevap vermeyi hedefliyor.

Metot

Türkiye'nin kuzeydoğu Akdeniz kıyılarında seçilen 18 istasyonda deniz suyu, sediment ve balık deniz suyu, sediman ve balık örneklerinin alınması. Çipura balıklarının 6 yaygın ham mikroplastik çeşidi ile beslenmesini takiben, sindirim organlarında, karaciğerde ve dokuda birikimi laboratuvar deneyleri ile araştırılması.

Beklenen etki

Kuzeydoğu Akdeniz‟de mikroplastikler üzerine ilk detaylı çalışma olması nedeniyle, bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, bundan sonraki çalışmalar için gerekli temel bilgiyi sağlayacaktır. Bilimsel temel bilgiyi oluşturmasının yanı sıra gelecek nesillerin bilinçlendirilmesi adına öncelikli okul çağındaki çocuklara, sosyal sorumluluk eğitimleri aracılığı ile aktarılacaktır.

İletişim

Prof. Dr. Ahmet E. Kıdeyş (kideys@ims.metu.edu.tr)

 

Impacts of Microplastic Particles and Bisphenol A as a Chemical Additive on Zooplankton Species in the Mersin Bay

Aim of project

To evaluate the spatial and temporal distribution of microplastics and Bisphenol A (BPA) in the water column in Mersin Bay as well as in selected rivers (for BPA), as well as to investigate their toxic effects on zooplankton.

Research Questions

Is there a seasonality in microplastics distribution throughout the year? What is the share of microplastics in zooplankton as weight? Has Bisphenol A (BPA), used mainly in the plastics industry in our country, leached into the riverine and marine environments? If so, to what extent is the leaching?  Are there any toxic effects on marine organisms?

Methodology

Routine monthly sampling for one year from September 2016 onward in a transect off Erdemli, as well as from the Rivers Göksü, Lamas, Berdan and Seyhan. Additionally, zooplankton sampling at the sea stations using a 200-μm mesh is performed to determine levels of microplastics present. Investigation of the effects of microplastic particles and toxic effects of BPA on zooplankton species such as Acartia sp, Temora sp.  and Centropages sp. Investigation of genotoxic effects in these species.

Expected impact

These studies will provide a background information for future studies.be carried out for the first time in our country and the results may lead to decisions regarding microplastics and BPA use.

Contact

Prof. Dr. Ahmet E. Kıdeyş (kideys@ims.metu.edu.tr)